تعریف دریاچه

 دریاچه بنا به تعريف « سطح پوشيده از آبي است كه با دريا ( آبهاي آزاد ) ارتباطي نـدارد » .البته اين تعريف ، جامـع نيست چون درياچه خـزر با وسعت زياد خود نمـي تواند با درياچـه هاي نظير اورال ، بختگان و اروميه برابر باشد . سطح درياچه ها، پائين تراز سطح درياها ( آبهاي آزاد ) است ؛ مانند« درياچه بحرالميت » در فلسطين اشغالي  كه سطح آن ۳۹۲متر از سطح آبهاي آزاد پائين تر است. از طرفي سطح آب بعضي درياچه ها ، بالاتر از سطح درياهاست ؛ ماننـد « درياچه اروميه » كه سطـح آن به طورمعمول ۱۲۷۴متر از سطح آبهاي آزاد بالاتر است.

درياچه چگونه به وجود مي آيد

      لازمه تشكيل درياچه ها وجود دو پديه است كه عبارتند از « وجــود فرورفتگي استخر ماننـد در زمين كه آبهاي اطراف را در خود جمع نمايد و يا وجود سدي كه از جـريان آب به خارج جلوگيـري كند » .

نحوه تشكيل درياچه هاي حاصل از فرو رفتـگي به اين صورت اسـت كه گسل هاي متوالي، ممكن است قسـمتي از زمـين را كه بيـن دو گسـل واقع شـده است پائين تر ببـرند و در نتيجه درياچـه اي در آن محل تشكيل شود. به اين نوع درياچه ها ، زمين شناسان « درياچه هـاي تكتونيكـي يا زمـين ساخت » مي گويند و در منابع آمده است كه زمان پيدايش اين نوع درياچـه ها ، به دوران ســوم زميـن شناسي ( سنوزوئيك ) مربوط مي شود.

ويژگيهاي عمده درياچه اروميه :

      درياچه اروميه ، بزرگترين درياچه داخلي و دايمي كشور است كه در شمال غرب فلات ايران ، بيـن دو استان آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي واقع شده است . وسعت درياچه اروميه بين «چهار تا شش » هزار كيلومتر مربع گـزارش شده است ولي وسعـت آن به طور معـمول « 5500  » كيلومتر مربع و به عبارتي « 550 » هزار هكتار است .

درياچه اروميه شورترين ، درياچه داخـلي ايران اسـت و بعـد از درياچـه بحرالميت در فلسطين اشغالي شورتريـن درياچه جـهان محسوب مي شود. گفتني است ، اين درياچـه از نظر وسـعت ، بيـستمين درياچه بزرگ جهان مي باشد .

درياچه اروميه در پست ترين نقطه ناحـيه آذربايجان واقع شده است و از نظر موقعيت جغرافيايي ، بين «  37 درجه و 4 دقيقه  » تا «  38 درجه و 17 دقيقه  » عرض شمالي و « 45 درجه » تا « 46 درجه » طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است .

محيـط درياچه اروميه حـدود 500 كيلومتـر برآورد شـده اسـت و در سواحـل آن ، منـاطق كـويـري ( شوره زار ) ، باتلاقي و لجن زارهاي متعددي وجود دراد .

طول درياچه اروميه ، به طور معمول از شمـال به جنوب ، بين « 130 تا 140 » كيلومتر اسـت و عرض آن در كم عـرض ترين مـكان ( جـزيره اسلامي ) بـين «  15 تا 18  » كيلومـتر و در پهن ترين مكان ( امتداد جزيره اشك ) در مواقع پر آبي حدود « 60 » كيلومتر است .

عمق آب درياچه اروميه ، بيـن « 5 تا 16 » متر متغير است ولـي به طـور متـوسط 6 متر گزارش شده است . البتـه ايـن عـمق در يـك محـل از درياچه اروميـه در نزديكـي     « كاظم داشي » تا 20 متر هم اندازه گيري شده است . ارتفاع سطح آب درياچه اروميه از سطح آبهاي آزاد ( درياها ) به طور معمول 1247 مـتر است . اين ارتفـاع در سالهاي پر باران و كـم باران ، همچنين در فصـل هاي مختلف سال ، نوسان هاي قابل توجهي دارد .

 نامهاي درياچه اروميه

      دركتابهاي تاريخي ، مانند : « شاهنامه فردوسي ، حدود العالم و منشاات قائم مقام » در خصوص درياچه اروميه وقايع و نامهاي گوناگوني آمده است.

    نام کهن این دریاچه چیچَست بوده‌است. این واژه، واژه‌ایست از زبان اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده‌است. دریاچه ي چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصه ي بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانه این دریاچه بوده‌است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول‌آسا و سهمگین آن را می‌گشاید و از چنگ دیوان به‌در می‌آورد، در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری از اسطوره‌های دیگر.

در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده شد.

     از ديگر نامهاي درياچه ي اروميه مي توان به  « ريـما ، درخـشان ، زپاتا ،كابوتا ، گابوئيد ، اروميه ، بحيره كبودان ، ارمنيه ، طسوج ، افول خورشيد ، شور ، شاهي ، بحيره الشرا ، رضائـيه ، كبوذان ، فراخ كرت ، تلا ، ارميه ، طروج ، كپوته ، كپوتان ، طلا ، چي چسته ، كبـودان ، خـنجست ، چئي چست ، خسرو ، فرزدان ، كپوذان ، شيكاسته ، كبود» اشاره كرد.